Manuel Cardoso de la Piedad, foi o primeiro “Cardoso” da comarca de Ferroltera. Era o meu
bisavó.
Naceu no ano 1898 no Norte de
Portugal, en Vila Real, (é
a capital do distrito de Vila Real, localizada no límite da Terra Quente, cerca
da serra do Marão e frente a outra
impoñente serra, a de Alvão,
cuxa altitude máxima é de 1.315
metros. O caserio da vila ocupa un val, ao borde dun
acantilado excavado polos ríos Corgo
e Cabri), fillo de Manuel Cardoso Pinto e María de la Piedad, tiña unha irmá chamada
María. Naceu nunha familia acomodada, non rica, e por iso tivo a posibilidade
de cursar uns estudos máis alá dos elementais daquela época. Era un hombre con inquietudes, ao que lle
gustaba moito a poesía, de feito, escribía algúns poemas, según contáronme,
pero que non se conservan na familia.
Na época
en que o meu bisavó viviu en Vila Real, Portugal era unha República (1), e a
zona era das máis importantes do Norte de Portugal. Foi fundada por
campesiños e pastores, para crear un lugar preto das colleitas onde vivir. No ano 1300, un devastador incendio
a destruiu, e fundouse como cidade no ano1336. A vila crecera deprisa desde o século XVII, pola proximidade dos
campos de cepas o que fixo que os mercaderes se instalasen nela, formando unha
comunidade laboriosa e rica (bodegueiros, fabricantes de barricas que
aproveitaban a abundancia do roble...)., desarrolándose negocios e oficios
relacionados co comercio do viño. Vila Real, que a comezos do XVIII tiña 3.500
habitantes, converteuse en pouco tempo na maior urbe de todo o noreste de
Portugal.
Ao nacer o
meu bisavó nunha gran urbe, facía que tivera unha mentalidade moi aberta para a
época.
Cando tiña 18 anos decidiu meterse no
exército de Portugal, pero ao cabo dun tempo se deu conta que non lle gustaba e
o deixou, e como tiña preparación militar, foi contratado como o que hoxe é un
gardaespaldas ou garda de seguridade dunha familia moi rica, pero como meu
bisavó, según dicen, era moi guapo e agradable, acabou tendo unha relación
sentimental coa dona da casa, e cando o esposo se enterou tivo que escapar de
Portugal. Esto sucedeu no ano1.922.
Na súa fuxida, meu bisavó acabou en
Narón. Cando chegou empezou a traballar como
encargado na vía do tren que lle chamaban do “Norte”, no traxecto de
Ferrol-Xubia (2). Foi entón cando coñeceu a miña bisavoa Avelina Rivera Freire,
nacida en Sedes-Narón, no ano 1897.
A miña bisavoa era leiteira e todos os días traía a leite
a vender a Ferrol, polo que coincidía conmeu bisavó que traballaba no trazado
do tren, enamoraronse, e fóronse a vivir xuntos, aínda que isto non era normal
naquela época, e así o fixeron dende o ano 1924 ata o ano1935, no que se
separaron. En estos anos tiveron
tres fillos, Juan (meu avó eo maior dos tres), Josefa e Manuel.
Tanto o meu bisavó coma
a miña bisavoa, según contaba meu avó, eran persoas bastante diferentes ao
resto, que tiñan as súas propias ideas, e iso traíalle ás veces problemas aos
seus fillos.
Despois de traballar
como encargado na línea do tren, o meu bisavó asociouse con outro señor e
montaron unha empresa de construcción de carreteiras, daquella non había
camións nin hormigoneiras, senón que todo o trabajo o facían cos cabalos,
carros, e de forma manual. Fixeron dous trazados de carreteiras, un era a
carreteria que iba de Castro a El Val, e a outra, na primaveira do ano 1928, foi
a carreteira que dende ocruce del Prior pasando por
la Cova chega
ata a posición de Prior alto, á Batería B3, que está dentro do grupo de costa,
esta batería foi a segunda en artillarse
e albergou dúas pezas de artillería Vickers de 381/45 mm. (3).
No ano 1935 os meus bisavós
separáronse, e Manuel Cardoso durante moitos anos perde o contacto coa familia,
é cuando xa ten máis de sesenta anos cando volve a relacionarse cos seus fillos,
morrendo á idade de 65 anos en Narón.
Para que
entendades máis cousas sobre esta época vouvos explicar as cousas que puxen cun
número entre paréntesis no texto anterior.
1.- Tras unha revolución en
Lisboa, á Monarquía lle sucedeu unha República parlamentaria, que durou de 1910 a 1926. Os republicanos eran unha minoría
urbana nun país rural, e restrinxiron o dereito de voto aos varóns
alfabetizados. Foi un periodo de grande inestabilidade política. Nos
dezaseis anos de duración, sucedéronse nove presidentes e 45 gobernos. O parlamento era o centro do sistema
político e elexía ao presidente da república, que tiña pouco poder para arbitrar
entre as distintas faccións. O sistema de partidos estaba fragmentado e
se sucedían gobernos sen maioría parlamentaria suficiente. Unha facción do Partido
Republicano Portugués, os "Democráticos" de Afonso Costa, converteuse
no centro do sistema político e controlaba a administración e, por medio do
caciquismo, as elecciones. O
resto de faccións republicanas recurriron á insurrección para chegar ao poder,
ao igual que os monárquicos. Houbo numerosas conspiracións e golpes de
estado. O réximen era débil e
as políticas laicas e de control da Igrexa Católica o enfrentaron a esta e á
poboación rural.
Portugal participou na Primeira Guerra Mundial
(1914-1918) e a movilización militar e o colapso do comercio marítimo causaron
numerosos problemas sociais, como a inflación e o desabastecemento. O movemento
obreiro, no cal primaba a organización dos anarco-sindicalistas, tampouco se
sentía representado pola República e foi moi combativo, con numerosas folgas
contra a carestía na que se usaba a violencia política. O golpe de estado de
Sidónio Pais en 1917 quixo crear unha república presidencialista e integrar no
réximen a monárquicos ecatólicos, pero tras o seu asesinato un ano máis tarde e
unha pequena guerra civil en enero-febreiro de 1919, entre Monarquía
yeRepública, se restaurou a constitución de 1911. O sistema perviviu durante
oito anos máis, pero enfrentado a numerosos problemas sociais, golpes e
insurreccións, ata que venceu o golpe militar de 1926 que impuxo unha dictadura.
2.- A idea de construir un ferrocarril entre a
cidade coruñesa de Ferrol e a asturiana de Gijón comenzou a xestarse a finais do
século XIX. Concretamente, no ano 1886, o Congreso dos Diputados aprobou o primeiro
proxecto, cuxa principal finalidade era enlazar os acuertelamentos de
artillería de Ferrol coas fábricas de armas e explosivos de Asturias, a través
da difícil orografía da costa cantábrica. O proxecto foi incluido noPlan
de Ferrocarriles Secundarios de 1888, aínda que as obras tardarían en dar comezo.
En 1906 se aproba a Ley de
Ferrocarriles Estratégicos y Secundarios, onde o proxecto do Ferrol-Gijón volve
a estar incluído como ferrocarril estratéxico e en vía estreita (1 m).
Sen embargo, debido a
discrepancias sobre a idoneidade do trazado, especialmente nas comarcas
occidentais de Asturias bañadas polo Eo, as obras non dan comezo ata 1921 e é o Estado Español quen faise cargo das mesmas.
3.- Cabo
Prior. O Grupo de costa de Prior. Composto polas Baterías B2 Prior Bajo, B3
Prior Alto e B6 Monte Prior así como dous emplazamentos para proxectores
denominados Prior Norte y Sur. Prior conformou unha das catro posicións
principais xunto con (Campelo, Prioriño y Coruña), levándose a cabo o maior
plan de artillado de costa en España.
Por Real
Decreto o 13 de xuño de 1926, o goberno do xeneral Primo de Rivera aproba o “Plan
de Artillado del Frente Marítimo de las Bases Navales de Ferrol-Coruña,
Cartagena y Mahón”, a posición Galega Ferrol-Coruña se convertiu no maior
sistema artilleiro do mundo entre os años 1933 a 1941.
